Home Anasayfa Makaleler Otistik Spektrum Bozukluğu Kimlerde Ve Hangi Sıklıkta Görülür?
Otistik Spektrum Bozukluğu Kimlerde Ve Hangi Sıklıkta Görülür? PDF Yazdır E-posta

İstatistiksel bulgular, otistik spektrum bozukluğunun yaklaşık 500 çocuktan birinde görüldüğü yönündedir.

Otistik spektrum bozukluğunun erkeklerde görülme sıklığı, kızlardan dört kat fazladır , kızlarda genellikle daha ileri düzeyde seyrettiği gözlenmektedir.

Belirtiler:


Otistik spektrum bozukluğu belirtileri, dört grup halinde sıralanmıştır:

1.    sosyal gelişimde yetersizlik :

•    göz kontağında sınırlılık: pek çok kişinin göz kontağı kurduğu durumlarda göz kontağı kurmamak yada çok kısa sürelerde göz kontağı kurmak
•    ortak ilgide sınırlılık: başkasının işaret ettiği yere bakmakta yada başkasının dikkatini belli bir yere çekmekte yetersizlik.
•    başkalarının yaptıklarına karşı ilgisizlik: aynı ortamı (evi, odayı , dersliği vb) paylaşan çocukların yada yetişkinlerin ilgi gösterdikleri davranışlara karşı ilgisizlik . örneğin; annenin odaya girip çıkması, kardeşin ağlaması, eve konuk gelmesi. Ayrıca, kendisine yöneltilen iletişim girişimlerini karşılıksız bırakmak ( örneğin, seslenildiğinde duymuyormuş gibi davranmak.)
•    diğer çocuklarda etkileşmede isteksizlik: yaşıtlarla yada kardeşlerle etkileşimde bulunmamak ve onlardan gelen etkileşim girişimlerini geri çevirmek .
•    yalnızlığı yeğlemek: yemek yemek yada tv izlemek gibi, çoğu bireyin başkalarıyla birlikte yapmaktan hoşlandığı şeyleri tek başına yapmayı yeğlemek , yalnızlıktan hoşlanmak.
•    Başkalarını duygularını anlamada yetersizlik: başkalarının sevinç, üzüntü , kızgınlık vb. duygu gösterimlerine uygun tepkilerle karşılık vermemek.

2.    iletişim ve oyunda yetersizlik :   

•    dil ve iletişim sorunları : dil gelişimi geriliği, konuşma zorluğu, sıra dışı konuşma özellikleri, gereksinimlerini ifade edememek, iletişim başlatamamak gibi önemli dil ve iletişim sorunları göstermek. Dil ve iletişim sorunları bu bölümün ilerleyen sayfalarında ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
•    Vücut dili kullanımında sınırlılık: vücut dilini, çevredeki diğer kişilerin kullandığına benzer şekilde kullanamamak söylenenler ile jest ve mimiklerin uyuşmaması.
•    Hayali oyunda gerilik: sembolik ( temsili) ve işlevsel (nesneleri gerçek işlevleri doğrultusunda kullanarak oynanan) oyunları hiç oynamamak yada yaşıtlarına kıyasla çok daha beceriksizce oynamak.

3.    takıntılar :

•    nesne takıntıları : nesnelerle sıra dışı şekillerde etkileşmek. Örneğin , nesneleri yerde döndürüp seyretmek ya da seslerini dinlemek, nesneleri sıraya dizmek, bir nesneyi sürekli olarak açıp kapamak , nesneleri havaya kaldırıp göz ucuyla bakmak, nesnleri koklamak yada yalamak.
•    Hareket takıntıları : el çırpma, sallanma, koşma, zıplama, dönme gibi yinelemeli davranışları uzun sürelerle yapmak.
•    İlgi takıntıları: bir ya da birkaç sıra dışı konu ile aşırı derecede ilgilenmek ve sürekli bu konularda uğraşlarda bulunmak, okumak, konuşmak yada araştırmak. Örneğin, bilgisayarlar, uçak kazaları, yılanlar.

•    Düzen takıntıları : günlük yaşamda belli işleri belli şekillerde yapma konusunda aşırı ısrar etmek ve düzen değişikliklerine yada aksamalarına karşı aşırı tepki göstermek. Örneğin; okula her zaman aynı yoldan gidip gelmek, yemeği hep aynı tabaktan yemek, sürekli olarak aynı giysiyi giymek.

4.    diğer belirtiler :

•    bazı duyularda aşırı duyarlık: görme, işitme , tat , koku yada dokunma duyularının bazılarında yada tümünde aşırı duyarlık. Örneğin, otistik özellik gösteren bireylerin %40’nın belli seslerden aşırı derecede rahatsız oldukları saptanmıştır.
•    Acıya karşı duyarsızlık : düşme , çarpma , yaralanma durumlarında can acısı tepkisi göstermemek.
•    Uygun olmayan gülmeler/ kıkırdamalar : bağlama uygun olmayan ve nedeni anlaşılamayan biçimde gülmek yada adeta gıdıklanıyormuşçasına kıkırdama sesleri çıkarmak.
•    Kendine ya da çevreye yönelik saldırganlıklar : kendilerine, başkalarına ya da eşyalara yönelik vurma, ısırma, tırmalama, atma , devirme, kırma, vb. saldırganlık davranışları göstermek.
•    Öfke nöbetleri : aniden başlayan hırçınlıklar. Bu hırçınlıklar; ağlama , bağırma , tepinme vb. davranışlarla kendini gösterir ve farklı şiddet ve sürelerle görülebilir.
•    Aşırı hareketlilik yada hareketsizlik: ortamdaki diğer kişilerin oturduğu durumlarda gezinmek yada oturup kalkıp durmak gibi aşırı hareketlilik sergilemek yada, hareket etmeyi ( örneğin, kalkmayı, yürümeyi, dolaşmayı) gerektiren durumlarda yerinden kıpırdamamak.
•    Tehlikeler karşısında duyatsızlık: bir tehlikeyle karşı karşıya kaldığında ( örneğin, karşıdan karşıya geçerken hızla bir araba geldiğinde) hiçbir tepki göstermemek .
•    Kas gelişiminde tutarsızlık: bazı becerilerde, diğer becerilere kıyasla çok daha ileri yada geri olmak.


KAYNAKÇA: PROF.DR. KIRCAALİ-İFTAR, GÖNÜL ; OTİSTİK ÖZELLİK GÖSTEREN ÇOCUKLARA İLETİŞİM BECERİLERİNİN KAZANDIRILMASI ;YA-PA YAYINLARI ; İSTANBUL ;2005